20 jaar operaties aan boord van het Internationaal Ruimtestation

Al meer dan twee decennia fungeert het Belgische operationele centrum als tussenstation voor onderzoek op het internationale ruimtestation ISS. B.USOC is 24 uur per dag en 7 dagen per week actief en controleert en monitort wetenschappelijke en technologische experimenten op het ISS. Het centrum verbindt wetenschappers en ingenieurs op de aarde rechtstreeks met hun projecten in de ruimte.

Het Belgian User Support and Operations Centre (B.USOC), opgericht door BELSPO en ondersteund door het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA), trad in 1999 toe tot het gedecentraliseerde Europese ISS-grondsegmentnetwerk. Het centrum bouwde voort op de operationele expertise van zijn voorganger, het Belgian Space Remote Operation Centre (SROC), dat ervaring had opgedaan met missies uit het einde van de 20e eeuw, zoals EURECA, ATLAS-2 & -3 en Space-Hab-98.

De Belgische OdISSea-missie in 2002

In november 2002 speelde B.USOC een sleutelrol in de Odissea-missie, een 10-daagse taxi-vlucht voor de Belgische astronaut Frank De Winne.

Bij deze ambitieuze missie waren meer dan 50 wetenschappelijke en industriële teams betrokken, met in totaal 24 experimenten. B.USOC coördineerde de wetenschappelijke activiteiten en operaties voor het Belgische experimentele programma, dat 16 experimenten omvatte onder leiding van Belgische hoofdonderzoekers (PI's). Het centrum was ook verantwoordelijk voor alle public relations-evenementen, en de missie zelf was een cruciale eerste stap in de coördinatie van ISS-operaties met meerdere partners.

De Spaanse Cervantes-missie in 2003

Voortbouwend op zijn ervaring met de Odissea-missie ondersteunde B.USOC een reeks van vijf Belgische experimenten die opnieuw werden uitgevoerd tijdens de Cervantes-missie met de Spaanse astronaut Pedro Duque. Deze experimenten waren: Message, Rhythm, Neurocog, PromISS-2 en Nanoslab.

Het ESA PROMISS-3-experiment in 2004

Gedurende 30 opeenvolgende dagen voerde B.USOC continu het Promiss-3-experiment uit, waarbij de groei van eiwitkristallen in gewichtloosheid werd bestudeerd. Deze prestatie was een primeur voor zowel ESA als NASA.

Het Columbus-tijdperk

Toen het Europese Columbus-laboratorium in februari 2008 op het ISS werd geïnstalleerd, begon B.USOC aan een nieuw hoofdstuk, waarbij het voortdurende operationele ondersteuning bood voor een breed scala aan wetenschappelijke, technologische en educatieve experimenten.

De zon monitoren

Negen jaar lang exploiteerde B.USOC het SOLAR-platform, een extern observatorium op het zenit van de Columbus-module. Met behulp van drie speciale instrumenten – SOLSPEC, SOLACES en SOVIM – volgde en meette het bewegende platform de spectrale en totale straling van de zon.

Baanbrekend werk op het gebied van telescience

In 2009 was B.USOC een pionier op het gebied van telescience met de Protein Crystallisation Diagnostics Facility (PCDF). De beelden van het experiment, dat was geïnstalleerd in het European Drawer Rack, werden in realtime geanalyseerd door operators van B.USOC, waardoor zij in samenwerking met wetenschappers de experimentparameters direct konden aanpassen. Deze missie duurde vier maanden zonder onderbreking.

Educatieve experimenten

B.USOC heeft verschillende educatieve experimenten voor middelbare scholieren voorbereid. Sommige daarvan werden uitgevoerd door astronaut Frank De Winne. Tijdens live-link-evenementen gaf hij eenvoudige demonstraties om de effecten van vrije val te laten zien en gebruikte hij vrij zwevende waterbellen om de eigenschappen van water in microzwaartekracht te illustreren.

Voorbereiding op toekomstige missies

In 2015 sloot B.USOC zich aan bij internationale partners voor het METERON-project, een reeks technologische experimenten die bedoeld waren om kennis te vergaren over nieuwe communicatieprotocollen zoals DTN (Delay Tolerant Network). Dit uiterst belangrijke werk maakte de weg vrij voor toekomstige planetaire verkenningsmissies.

Onderzoek naar vloeistoffen in microzwaartekracht

Sinds 2014 is B.USOC het operationele centrum voor het Fluid Science Laboratory (FSL), een belangrijke faciliteit in Columbus. Onder leiding van B.USOC is een reeks experimenten uitgevoerd, te beginnen met het RUBI-onderzoek naar koken in microzwaartekracht. Daarna volgde de SMD Experiment Container, met onder meer het CompGran-experiment naar korrelige materie en Foam-C-stalen om schuim te bestuderen.

Op jacht naar lichtflitsen in de bovenste atmosfeer

Sinds april 2018 exploiteert B.USOC de Atmosphere-Space Interactions Monitor (ASIM), een payload aan de buitenkant van Columbus, naar het aardoppervlak kijkend. Met behulp van optische camera's en röntgen- en gammastralingssensoren observeert en registreert het instrument actief tijdelijke lichtverschijnselen en terrestrische gammastralingsflitsen.

Na meer dan 20 jaar heeft B.USOC bewezen dat het in staat is om payloads op een breed scala van wetenschappelijke gebieden te verwerken. Het centrum heeft een opmerkelijk vermogen getoond om langdurige missies uit te voeren – sommige duren maanden, andere jaren – en tegelijkertijd 24 uur per dag, 7 dagen per week operationele dienstverlening te bieden.

Referenties:

• Telescience and Space Missions Operations at the Belgian User Support and Operation Centre - J. Vanhaverbeke,...
   

• De operatoren van het Belgische controlecentrum B.USOC leggen de laatste hand aan de RUBI-X missie
   

• Belgisch experiment gedurende een maand in het ISS
   

• Mission Odissea : suite avec Cervantes
   

• Successful PCDF PROTEIN mission in ISS after meticulous preparation and on-the-fly flexibility De Smet, L.; Klaï, S.; Decanniere, K.; Haumont, E. (2010). Successful PCDF PROTEIN mission in ISS after meticulous preparation and on-the-fly flexibility. , SpaceOps 2010 Conference, DOI: 10.2514/6.2010-2355.