Body text
Aanzienlijke transformatie
In 2023 onderging het Belgisch User Support and Operations Centre (B.USOC), in samenwerking met het Belgisch Wetenschapsbeleid (BELSPO), een aanzienlijke transformatie om zich aan te passen aan de geplande afbouw van de payload-operaties van het Internationaal Ruimtestation (ISS).
B.USOC is nu geïntegreerd als een wetenschappelijk programma van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA-IASB) en richt zich voortaan op het ondersteunen van de instituutsdoelstellingen.
Dit omvat onder andere het bijdragen aan belangrijke ruimtevaartprojecten zoals het ESA Space Weather Service Network, de ALTIUS-missie, Comet Interceptor en het VenSpec-H-instrument, waarbij wordt samengewerkt met andere teams van het instituut.
Roots: ondersteunen van Europese payloads op het ISS
De roots van het B.USOC gaan terug naar het Space Remote Operation Centre (SROC) van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI-IRM), dat experimenten ondersteunde tijdens de ATLAS-missies van de NASA-spaceshuttle. B.USOC werd in 1997 opgericht op initiatief van BELSPO om de rol van België in het samenwerkingskader van het International Space Station (ISS) te ondersteunen, wat officieel werd vastgelegd in de intergouvernementele overeenkomst die op 29 januari 1998 werd ondertekend.
B.USOC nam de verantwoordelijkheden van SROC over en sloot zich aan bij het netwerk van negen nationale User Centers van ESA om gedecentraliseerde operaties voor Europese payloads op het ISS te ondersteunen, met in het bijzonder de Columbus-module, die op 11 februari 2008 werd gekoppeld.
Geleidelijke vermindering betrokkenheid bij ISS operaties
Naarmate de digitale technologie zich verder ontwikkelde, evolueerde ook het netwerk van User Centres van ESA, met centra die zich specialiseerden in specifieke domeinen. In de loop der tijd werden sommige centra, zoals ERASMUS (Nederland), MARS (Italië) en N-USOC (Noorwegen), gesloten.
Eind 2019 kondigde BELSPO, naar aanleiding van besluiten van de Ministerraad van ESA, een geleidelijke vermindering aan van de betrokkenheid van B.USOC bij het ISS, waarbij de nadruk werd gelegd op een gebruikersgerichte aanpak ten dienste van de Belgische wetenschappelijke gemeenschap. Deze wijziging leidde tot een afbouw van de contractuele overeenkomst van B.USOC met het Human and Robotic Exploration Programme (HRE) van ESA.
Payloads die nog niet in gebruik waren, werden toegewezen aan andere centra, waardoor de activiteiten van B.USOC beperkt bleven tot twee actieve payloads (FSL en ASIM) totdat deze uit dienst zouden treden.
Strategische heroriëntatie
Om zich aan deze nieuwe situatie aan te passen, werd een grondige evaluatie uitgevoerd van de projecten, expertise en belangen van de stakeholders van B.USOC, waaronder :
- de Belgische microzwaartekrachtgemeenschap,
- federale wetenschappelijke instellingen (met name KMI en KSB) en
- het BIRA.
Dit proces leidde tot een strategische heroriëntatie, waarbij de nadruk werd gelegd op technische en operationele ondersteuning voor satellietmissies waarbij Belgische partners betrokken zijn.
B.USOC als een wetenschappelijk programma van BIRA
Het Memorandum van Overeenstemming tussen BELSPO, BIRA-IASB, KMI-IRM en KSB-ORB betreffende de activiteiten van B.USOC werd beëindigd.
Vanaf 2023 functioneert B.USOC als een wetenschappelijk programma van het BIRA, dat zich toelegt op de ondersteuning van ruimtemissies die worden gefinancierd door BELSPO, ESA/PRODEX of andere organisaties, met een basisfinanciering om essentiële voorzieningen in stand te houden.
Deze herstructurering luidt een nieuw tijdperk in voor B.USOC, waarbij de focus verschuift van ISS-activiteiten naar nieuwe initiatieven. Deze zijn onder andere:
- het beheer van het ESA Space Weather Service Network,
- het hosten en exploiteren van het ALTIUS Payload Data Ground Segment (PDGS),
- de ontwikkeling van het Science Data Centre voor de Comet Interceptor-missie en
- de ondersteuning van andere ruimtevaartprojecten bij BIRA en daarbuiten.
