Body text
35 jaar wereldwijde observatie van onze veranderende atmosfeer
Lange-termijn metingen van de samenstelling van de atmosfeer op belangrijke locaties op aarde zijn essentieel om de chemische en fysische toestand van onze veranderende atmosfeer en ons klimaat op te volgen, om de oorzaken en gevolgen van de ingrijpende en complexe transformaties die plaatsvinden in het aardse systeem te begrijpen, en om onze capaciteiten om de modellering ervan en de voorspellingen voor de toekomst te verbeteren. Dit alles is nodig om een weloverwogen milieubeleid uit te stippelen en de effecten daarvan op te volgen.
Concepten voor formeel georganiseerde wereldwijde netwerken van observaties vanop de grond bestonden al in het midden van de twintigste eeuw voor metingen van parameters die het weer bepalen en van atmosferisch ozon, maar de ontdekking van het ozongat boven Antarctica en de langdurige afbraak van ozon op onze breedtegraden in het midden van de jaren tachtig leidden in 1991 tot de oprichting van het Network for the Detection of Stratospheric Change (NDSC).
Sindsdien zijn de gegevens van het NDSC van cruciaal belang geweest voor het begrijpen van de oorzaken van de afname van ozon, voor het ondersteunen van het Protocol van Montreal en de daaropvolgende wijzigingen en aanpassingen ervan, en voor het opvolgen van de impact ervan. Dankzij de inspanningen van de wereldwijde ozononderzoeksgemeenschap en beleidsmakers neemt de stratosferische ozonlaag niet langer af.
Door de jaren heen is NDSC zich blijven inzetten voor de lange-termijn opvolging van ozon, maar heeft het ook zijn meetcapaciteiten aanzienlijk uitgebreid naar een breder portfolio van atmosferische variabelen en onderzoeksthema's, wat de naamswijziging in 2005 naar Network for the Detection of Atmospheric Composition Change (NDACC) rechtvaardigt.
Enkele recente verwezenlijkingen van NDACC
Sinds de opstart van het netwerk in 1991 is BIRA lid van de stuurgroep en levert het vanaf verschillende observatoria hoogwaardige metingen van ozon, klimaatvariabelen en andere spoorgassen aan de centrale databank van NDACC.
De afgelopen jaren heeft het instituut internationale initiatieven geleid om centrale faciliteiten voor verwerking van gegevens afkomstig van UV-zichtbare (FRM4DOAS) en Fourier-transformatie infrarood (FTIR CDPS) spectrometrische instrumenten te ontwikkelen, en aldus binnen het netwerk en daarbuiten de kwaliteit en rapportering van de data, met inbegrip van hun onzekerheden, te harmoniseren. Er is vooruitgang geboekt met nieuwe, meer compacte en draagbare instrumenten om de verdere uitbreiding van het netwerk te bevorderen en de inzet ervan in veldcampagnes te vergemakkelijken.
Ter ondersteuning van het Copernicus-programma van de EU en zijn eigen satellietmissies zoals ALTIUS heeft het instituut deelgenomen aan de ontwikkeling van het CEOS-FRM Maturity Assessment Framework en de implementatie ervan in NDACC. Dit alles leidt ertoe dat de NDACC metingen beter afgestemd zijn op de evolutie van de noden en ermee gepaard gaande uitdagingen voor validatie van de satellietwaarnemingen en van de operationele diensten zoals:
Vaststelling van de NDACC-strategie voor het komende decennium
Na 35 jaar van ononderbroken werking en permanente ontwikkeling heeft het BIRA samen met zijn internationale partners nagedacht over de noodzakelijke evolutie van de NDACC-strategieën voor het komende decennium.
Hoewel het primaire doel van het netwerk blijft om lange-termijn datareeksen op te stellen voor het detecteren van veranderingen en trends in de chemische en fysische toestand van de atmosfeer (mesosfeer, stratosfeer en troposfeer), ondersteunt het network ook onderzoek naar baanbrekende wetenschappelijke vraagstukken, zoals het verband tussen veranderingen in de samenstelling van de atmosfeer en het klimaat en de luchtkwaliteit. NDACC streeft ook naar technische vooruitgang die nodig is om te voldoen aan de behoeften van de belanghebbenden en operationele diensten.
Het BIRA en NDACC erkennen ook de noodzaak van een geïntegreerde aanpak van de opvolging van de samenstelling van de atmosfeer en van een passende reactie op de steeds veranderende wetenschappelijke en maatschappelijke behoeften. Daarom werkt het BIRA actief aan de integratie van de Europese NDACC-component in de Europese onderzoeksinfrastructuur ACTRIS (Aerosol, Clouds and Trace Gas Research Infrastructure) en aan de versterking van de samenwerking van het NDACC met netwerken die complementaire gegevens meten.
Het draagt ook actief bij aan de betrokkenheid van institutionele belanghebbenden zoals:
- Ruimtevaartagentschappen
- het Global Atmosphere Watch (GAW) programma en Global Greenhouse Gas Watch (G3W) initiatief van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO)
- en de eerder genoemde operationele diensten van Copernicus.
De herziene strategische koers van het NDACC voor het komende decennium is het onderwerp van een wetenschappelijk artikel dat in oktober 2025 zal worden gepresenteerd tijdens het wetenschappelijk symposium ter gelegenheid van het 35-jarig bestaan van het NDACC.
